• Kalça ve Diz Eklemi Protezleri
• Ayak Cerrahisi
• Travma
• Kalça Kırığı

PROTEZ AMELİYATLARINDAN SONRA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

DİZ PROBLEMLERİ

Kronik diz ağrısı ve yetersizliğinin en sık nedeni artrit-kireçlenmedir. En sık osteoartrit, romatoid artrit ve  travmatik artrit şeklinde olur.  

Osteoartrit genellikle 50 yaş sonrası oluşur ve kişide genellikle kireçlenmeye ailevi bir yatkınlık vardır. Kemiklere yastıkçık görevi yapan kıkırdak yumuşar ve yırtılır. Kemikler birbirlerine sürterek ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olur.

Romatoid artrit , eklem zarının kalınlaşıp yangı oluşturduğu ve aşırı miktarda üretilen eklem sıvısının eklemi doldurduğu bir hastalıktır. Kronik yangı kıkırdak hasarı yaparak kıkırdak kaybı, ağrı ve hareket kaybına neden olur.

 

Travma sonrası kireçlenme ciddi diz travmalarından sonucu oluşan bir durumdur. Diz bölgesinde oluşan kırık veya bağ yaralanmaları zaman içerisinde kıkırdak hasarına yol açarak diz ağrısına ve fonksiyon kaybına yol açabilir.

 

DOĞRU KALÇA POZİSYONLARI

Ameliyatlı bacağınızı otururken, yürüken veya yatarken öne doğru uzatın. Ameliyatlı bacağınızı diz seviyesinin üzerine kaldırmayın.

Aşağıdakileri yapmayın:

Ayak ayak üstüne atmayın. Ayaklarınızı içe döndürmeyin.

 

Öne eğilmeyin. Kalçanızı diz seviyesinden yukarı kaldırmayın.

YÜRÜTECİN KULLANILMASI

 

Oturma

- Koltuğun arkanıza değdiğini hissedene kadar geriye doğru yaslanın.
- Ameliyatlı bacağınızı öne doğru kaydırın ve sandalyenin kollarından destek alarak yavaşça oturun.

Ayağa Kalkma

- Ameliyatlı bacağınız ileride olacak şekilde sandalyede öne doğru kayın
- Sandalyenin kollarından destek alarak ayağa kalkın ve yürüteci tutun.

Yürüteç Kullanılırken Dikkat Edilecek Hususlar

Yürüteç ile ani dönüşler yapmayın		Yürüken yürüteci yerden kaldırmayın	Ayağa kalkarken yürüteçten destek almayın
Kısa adımlar atın ve sağlam bacağınız ile dönüş yapın

TUVALET KULLANIMI

Unutmamanız gereken önemli bir nokta alaturka tuvalet kullanamayacağınızdır.

Tuvalete Oturma

• Bacaklarınızın değdiğini hissedene kadar tuvalete doğru yaslanın.
• Ameliyatlı bacağınız önde olacak şekilde geriye doğru yaslanırken tuvalet desteğini tutun.
• Her iki kolunuzdan destek alarak kendinizi yavaşça tuvalete yaklaştırın ve oturun.

Tuvaletten Kalkma

- Ameliyatlı bacağınızı öne doğru kaydırın ve tuvalet desteğini tutun.
- Her iki kolunuzu kullanarak ayağa kalkın ve sonra yürütecinizi tutun.
- ASLA yürütecinizden destek alarak tuvaletten kalkmayın.

GİYİNME

İç çamaşır, pantolon veya çorabınızı giyirken yardımcı ekipman (giyinme sopası, tutucu) kullanın. ASLA öne eğilmeyin.

Eğer temin edebilirseniz çorap giyme için özel tutucular kullanın; aksi takdirde bir başkasının yardımını isteyin.

Mümkünse bağcıksız ve kolay giyilebilen ayakkabı kullanın. Ayakkabılarınızı giyerken asla öne eğilmeyin.

YATAĞA YATMA VE KALKMA

- Yatağın kenarı oturun ve geriye doğru her defasında bir elinizi kullanarak uzanın.

- Gövdenizi kollarınız desteği ile yatağa alın; bacaklarınızı yatağa alırken, ayrık durmaları için yardım isteyebilirsiniz.

- Yataktan kalkarken bu hareketleri tersten yapın.

Bacaklarınız arasına yastık koyarak istediğiniz taraf üzerine yan yatabilirsiniz.

Bazen sırt üstü yatarken en az 6 hafta bacak arası yastık kullanmanız gerekebilir.

BANYO YAPMA

- Dikişleriniz alındıktan sonra doktorunuz izin verdiği zaman banyo yapabilirsiniz.
- Bacaklarınızı ve ayaklarınızı yıkamak için uzun saplı sünger kullanın.
- Banyoda yükseltilmiş oturak kullanın ve ameliyatlı bacağınızı daima önde tutun.

ARABAYA BİNME

- Arabanın ön koltuğuna bacaklarınız değene kadar yavaşça yaklaşın. Ameliyatlı bacağınızı öne doğru kaydırın ve her iki elinizi koltuğa koyun ve kendinizi yavaşça bırakın.
- Ameliyatlı bacağınızı dik tutarak kendinizi içeriye kaydırın.
- Gövdenizi yavaşça öne döndürün.

EV İŞLERİ

Yüksek bir tabure bulaşık yıkamanızda yardımcı olacaktır.

 

EGZERSİZ PROGRAMLARI

 

Kalça hareketlerinin ve gücünün tekrar kazanılması için düzenli egzersiz yapılması ve günlük aktivitelere kademeli olarak tekrar başlanılması tam iyileşme için önemlidir. Günde 2-3 kez 20-30 dakika egzersiz yapmanız önerilmektedir. Doktorunuz aşağıdaki egzersizlerden size uygun olanlarını önerecektir.

 

Ameliyat Sonrası Erken Dönem Egzersizleri 

Bu egzersizler ile bacak ve ayaklarınızdaki kan dolaşımı arttırarak kan pıhtısı oluşumunu engelleyebilirsiniz. Bu hareketler aynı zamanda kas kuvvetini arttırmada ve kalça hareketlerinin düzeltilmesinde de önemlidir. Bu hareketlere ameliyattan hemen sonra kendinize gelir gelmez başlayabilirsiniz. Başlangıçta zor gelebilen bu hareketler iyileşmenizi hızlandıracak ve ameliyat sonrası ağrınızı azaltacaktır. Bu hareketleri sırt üstü uzanırken ve bacaklarınız 15- 20 cm ayrık halde yapmalısınız.

Bu egzersizler ile bacak ve ayaklarınızdaki kan dolaşımı arttırarak kan pıhtısı oluşumunu engelleyebilirsiniz. Bu hareketler aynı zamanda kas kuvvetini arttırmada ve kalça hareketlerinin düzeltilmesinde de önemlidir. Bu hareketlere ameliyattan hemen sonra kendinize gelir gelmez başlayabilirsiniz. Başlangıçta zor gelebilen bu hareketler iyileşmenizi hızlandıracak ve ameliyat sonrası ağrınızı azaltacaktır. Bu hareketleri sırt üstü uzanırken ve bacaklarınız 15- 20 cm ayrık halde yapmalısınız.

Ayak Bileği Pompası

Ayağınızı yavaşça aşağı bastırıp yukarıya çekin. Bu egzersizi her 5-10 dakikada bir birkaç kez tekrarlayın. Bu egzersize ameliyattan hemen sonra başlayıp tamamen iyileşene kadar yapabilirsiniz.

Ayak Bileği Döndürmesi

Ayağınızı, ayak bileğinden içe ve dışa doğru döndürün. Bu hareketi günde 3-4 defa 10 kez tekrar edin.
Aşağıdaki üç egzersizi günde 3-4 defa 10 kez tekrar edin.

Yatak Destekli Diz Bükme

Topuğunuzu kalçanıza doru kaydırarak dizinizi kırın ve topuğunuzun yataktan kaldırmayın. Dizinizin içeriye doru dönmesine izin vermeyin.

Kalça Kasma

Kaba etlerini kasıp 5' e kadar sayın.

Açma (Abdüksiyon) Egzersizi

Bacağınızı dışarıya doğru açabildiğinizce açıp tekrar kapatın.

Uyluk Set Egzersizi

Uyluk kasınızı kasarak dizinizi yatağa bastırın ve 5-10 sn basılı tutun. Bu egzersizi 10 defa 10 dakikalık periyotlar ile uyluk kasınız yorulana kadar yapın.

Düz Bacak Kaldırma

Uyluğunuzu, dizinizin arkası yatağa tamamen değecek şekilde kasın ve topuğunuz yataktan 5- 10 cm yukarıya kalkacak şekilde bacağınızı kaldırıp 10 sn tutup yavaşça indirin. Bu egzersizi 10 defa 10 dakikalık periyotlar ile uyluk kasınız yorulana kadar yapın.

 

Ayakta Durarak Yapılan Egzersizler

Ameliyatınızdan kısa süre (1-2 gün) sonra ayağa kalkabilir hale geleceksiniz. İlk ayağa kalkışlarınızda biraz başınız dönebileceği için yardım ile ayağa kaldırılacaksınız. Aşağıdaki egzersizleri sert bir zeminde yapmalısınız.

Aşağıdaki egzersizleri günde 3-4 defa 10 kez tekrar edin.

Ayakta Diz Kaldırma

Ameliyatlı bacağınızı gövdenize doğru kaldırın ve 2-3 sn tutup indirin. Dizinizi, el bileğinizden daha yukarıya kaldırmayın

Ayakta Yana Kalça Açma

Kalça, diz ve ayağınızı aynı hizaya getirin. Gövdenizi dik tutun. Diziniz gergin halde iken bacağınızı yan tarafa doğru açın. Bacağınızı yavaşça yerine alın ve ayak tabanınız yere tekrar bassın.

Ayakta Arkaya Kalça Açma

Ameliyatlı bacağınızı geriye doğru yavaşça kaldırın; 3-4 sn tutup bacağınızı yavaşça yerine alın ve ayak tabanınız yere tekrar basın.

  Yürüme ve Erken Dönem Aktiviteler

Ameliyatınızdan kısa süre sonra hastanede kısa mesafe yürüyüşleri ve hafif (kolay) günlük aktiviteler yapacaksınız. Bu erken dönem aktiviteler kalçanızı kuvvetlendirip iyileşmenizi hızlandıracaktır.

Yürüteç ile Yürüme - Tam Yük Verme

Ayağa kalkıp gövdenizi dik hale getirin ve yürütecinizden destek alarak dengeli bir şekilde durun. Yürütecinizi ileriye doğru 15- 20 cm hareket ettirin. Daha sonra, ameliyatlı bacağınızı kaldırarak adım atın; önce topuğunuzu sonra ayak tabanınızı ve parmaklarınızı yere basın. Adımınız esnasında diziniz ve ayak bileğiniz bükülecek ve ayağınız yere basacaktır. Sonra diğer bacağınızı atın. Aynı işlemi tekrarlayarak yürümeye devam edin. Unutmayın, her seferinde önce topuğunuz sonra ayak tabanınız ve en son parmaklarınız yere temas etmelidir. Mümkün oldukça nazik yürümeye çalışın; acele etmeyin. Kas kuvvetiniz ve kondisyonunuz arttıkça daha fazla yürüyün. Yavaş yavaş ameliyatlı bacağınıza daha fazla ağırlık verir hale geleceksiniz.

 

Baston veya Koltuk Değneği ile Yürüme

Ameliyattan sonra ilk birkaç hafta dengenizi sağlamak için yürüteç kullandıktan sonra denge ve kas gücünüzü tam sağlayana kadar birkaç hafta daha baston veya koltuk değneği kullanmanız gerekebilir. Koltuk değneği veya bastonu ameliyat olduğunuz kalçanın karşı tarafındaki kolunuz ile tutmalısınız.

Merdiven İnip-Çıkma

Merdiven inip-çıkma hem esneklik hem güç gerektiren bir işlemdir. Başlangıçta, tırabzandan destek almalı veherdefasında bir adım atmalısınız. Merdiven çıkarken ilk önce sağlam bacağınızı inerken ise ilk önce ameliyatlı bacağınızı atın ("iyi ile çık - kötü ile in").

YAPMA

• En az 8 hafta bacak bacak üstüne atma.
• Dizini kalça seviyenden yukarıya getirme.
• Otururken öne doğru eğilme.
• Otururken yerden bir şey almaya çalışma.
• Ayağını aşırı şekilde içe veya dışarıya çevirme.
• Belini 90 dereceden fazla eğme.
• Yatarken üzerine battaniye çekmek için eğilme.

Bir şeyi yapıp yapmada ağrıyı kriter alma.